RETRO

Haberler · Sayı 01 · Eylül 2026

Ayın haberleri

Kısa kısa. Her haber birincil kaynağına karşı denetlendi; doğrulanamayan söylenti diye işaretli.

  1. Donanım

    Banjo ile Kazooie Evercade kartuşunda

    Rare'in iki platform oyunu tek kartuşta. Blaze Entertainment, Xbox ile birlikte hazırladığı Banjo-Kazooie Double Pack'i 30 Ekim 2026'da satışa çıkarıyor. Fiyatı 24,99 sterlin ya da 29,99 dolar. Kartuş şu anda ön siparişte. İçinde tek oyunculu Banjo-Kazooie ile 1-4 oyunculu Banjo-Tooie var.

    Bunlar emülasyon değil, native port (yani oyunlar doğrudan Evercade donanımı için yeniden yazılmış). Basına göre 60fps, geniş ekran, sağ analog çubukla kamera, D-pad desteği ve Gruntilda'nın Kalesi'ne hızlı dönüş eklenmiş. Kayıtlar kartuşun üstünde tutuluyor. Gerçi Xbox sürümlerindeki gibi toplanan notalar ve Jinjo'lar kaydedilmiyor.

    Kartuş, aynı gün çıkan Evercade Nexus'un standart kutusundan zaten çıkıyor. Sınırlı DOOM Edition'da ise yok. Nexus'u inceleyenler bu port'ları paketin en iyisi sayıyor. Ortak şikâyetleri tek: analog çubuğu kullanırken omuz tuşlarına uzanmak zor.

    Bir de doğrulanmamış bir haber var. Time Extension, N64 sürümünden hata ayıklamaya vakit kalmadığı için çıkarılan Bottles' Revenge modunun (ikinci oyuncunun düşmanların içine girip Banjo'ya saldırdığı mod) kartuşta olduğunu yazıyor. Blaze bunu henüz doğrulamadı.

    Nexus'unuz varsa ayrıca almanıza gerek yok. Yoksa bu fiyata hiç de fena değil.

  2. Donanım · FPGA handheld

    FunnyPlaying FPGB Mini: İlk parti on dakikada tükendi

    Cep boyu bir FPGA el konsolu. Çinli retro donanım üreticisi FunnyPlaying, FPGB Mini'yi 18 Eylül 2026'da, önceden duyurmadan kendi mağazasında satışa açtı. Cihaz Game Boy ve Game Boy Color kartuşlarını yazılımla taklit etmiyor. Onları FPGA (devreyi donanım düzeyinde yeniden kuran programlanabilir yonga) üzerinde çalıştırıyor. Mağazada fiyatı 69 dolar, normal fiyatı 89 dolar.

    Ekran 2,98 inçlik bir IPS panel. Çözünürlüğü 800×720, yani Game Boy'un 160×144'ünün tam beş katı; görüntü ara değerlerle bulanıklaşmıyor. 1800 mAh pil 4-6 saat oyun vaat ediyor. Pokémon Gold/Silver gibi saatli oyunlar için CR2032 pilli bir gerçek zaman saati, 32 GB'a kadar microSD yuvası ve USB-C üzerinden link bağlantısı da var. Link için ayrıca USB-C'den DB9'a adaptör gerekiyor.

    İlk parti yalnızca 20 adetti ve yaklaşık 10 dakikada bitti. Firma "hâlâ bazı sorunlar" olduğunu söyleyip Çin'in Ulusal Gün tatilinden sonra 30-50 adet daha satacağını bildirdi. Ekim sonunda sayfada cihaz hâlâ tükenmiş görünüyor, yeni tarih yok. Erken izlenimini yazan Retro Dodo iki kusur saymış: titreşimli kartuşlar yuvaya tam oturmuyor, güç düğmesi de zaman zaman yerine tam kaymıyor. MicroSD'den ROM okuyan bir emülatör de bulunduğu söyleniyor; üretici bunu doğrulamadı.

  3. Donanım

    PS2'nin son kilitlerinden biri açıldı

    Dört yıllık bir iş. Kanadalı modcu DiscoStarslayer 13 Eylül 2026'da X'te bir duyuru yaptı: PS2'nin MechaCon (mekanik denetleyici) yongasının içi okunmuştu. MechaCon, konsolun optik sürücüsünü yöneten güvenlik yongası. MagicGate hafıza kartı şifresini ve KELF denen şifreli programları da o çözüyor. Firmware'i mask ROM'da durduğu için sıradan bir programlayıcıyla okunamıyordu.

    Yol uzun sürdü. Önce yongalar kimyasalla açıldı (decap). Sonra kalıp fotoğraflarından ROM optik olarak okundu, ama bu dökümler hatalı çıktı. Libby adlı araştırmacı o kusurlu dökümlerde bir açık buldu, iş de yazılımla çıkarmaya döndü. Açığın teknik ayrıntısı henüz yayımlanmadı.

    16 Eylül'de paylaşılan GitHub deposu CXP101064, CXP102064 ve CXP103049 serilerini listeliyor. Kapsamda SCPH-10000'den SCPH-39010'a kadar ilk kalın kasa modeller, DTL geliştirici kitleri ve Namco System 246/256 ile Konami Python 1 arcade kartları var. Slim modeller dışarıda kalıyor. Depoda yaklaşık 40 dökümün yalnızca SHA-256 sağlama değerleri duruyor; dosyaların kendisi yok.

    Bu bir ODE (optik sürücü emülatörü) değil, evde uygulanacak bir hack de değil. Gerçi emülasyon araştırması ve bozulmuş konsolların tamiri için sağlam bir kapı açıyor. Yirmi altı yıllık bir kutu için hiç fena değil.

  4. Donanım · Android handheld

    Retroid Pocket Duo Lite+: Ucuz kasa, pahalı işlemci

    Retroid'den bir el konsolu daha. Firma Pocket Duo Lite+ modelini 20 Eylül'de X hesabından duyurdu. Duo ile Duo Lite'ın ön siparişleri açılalı iki hafta bile olmamıştı.

    Tarif basit: Duo Lite'ın kasası ve LCD ekranları, pahalı Duo'nun işlemcisi. Bu işlemci Qualcomm Dragonwing Q-7790 (Snapdragon 7 Gen 4'ün IoT sürümü). Yanında 8GB RAM ile 128GB depolama var ve başka seçenek yok. Notebookcheck'in aktardığına göre cihazda 27W hızlı şarj, Wi-Fi 6E ve 4K 60Hz DisplayPort çıkışı da bulunuyor. Android sürümü kaynaktan kaynağa değişiyor; 16 diyen de var, 15 diyen de.

    Liste fiyatı 219 dolar. LITEPLUS koduyla ön siparişte 199 dolara iniyor, ama kod 31 Ekim'de geçersiz oluyor. Gönderimin Kasım ortasında başlaması bekleniyor. Kıyas için: Duo Lite 149 dolardan başlıyor, OLED ekranlı Duo 269 dolar.

    Gerçi bu satırlar yazılırken Retroid'in store'unda Lite+ için bir sayfa yoktu. Duo Lite ön siparişi verenlere farkı ödeyerek Lite+'a geçme hakkı tanınmıştı. O kapı da 23 Eylül'de kapandı. Kâğıt üzerinde hiç de fena değil. Isınma ve pil ömrü ise cihaz sahiplerinin eline geçince belli olacak.

  5. Donanım · Handheld

    THEC64 ve Spectrum avuç konsolları nisana kaldı

    Bekleyiş uzadı. Blaze Entertainment, THEC64 Handheld ile The Spectrum Handheld'in çıkışını 15 Ekim 2026'dan 22 Nisan 2027'ye erteledi. Firma 29 Eylül'de HyperMegaTech sitesinde yayımladığı açıklamada, üretim sırasında cihazların yapısının kendi standartlarını karşılamadığını gördüğünü söylüyor. Hangi parçanın sorun çıkardığını ise açıklamamış. Firmaya göre sorunların bir kısmı 2026'ya yetişecek kadar çabuk düzeltilebilirmiş, ama acele etmemeyi seçmişler. Gecikme hem standart sürümü hem de Collector's Edition'ı (koleksiyoncu sürümü) kapsıyor. Evercade Nexus bu gecikmeden etkilenmiyor ve 30 Ekim'de çıkıyor.

    Gelelim fiyata. Standart sürüm £109.99 / $129.99 / €129.99. Collector's Edition 20 sterlin daha pahalı. Her cihazdan 2.000 adet yapılıyor ve yalnızca Funstock'tan satılıyor (kutudan sert bir kılıf ile özel bir dergi çıkıyor: THEC64'te Zzap!, Spectrum'da Crash). Kapaklı (clamshell) kasanın içinde 4.3 inçlik 840×480 IPS ekran ve 256 MB RAM var. 2000 mAh pil için firma "3 saatten fazla" diyor. Her cihazda 25 oyun yüklü geliyor.

    Cihazlar henüz satışa çıkmadığı için sahiplerinden gelen bir yorum da yok. Gerçi aceleye getirilmiş bir kasayla gelecek bir cihazı almaktansa altı ay daha beklemek, bence kötü bir pazarlık değil.

  6. Metal

    Cradle of Filth turnesinde Moonspell'in yerini Blackbraid aldı

    Vize yüzünden bir değişiklik. Cradle of Filth'in Kuzey Amerika'daki "Majestic In Death II" turnesinde Portekizli Moonspell'in yerini Blackbraid aldı. Grup bunu 16 Eylül'de resmî sitesinde ve sosyal medya hesaplarında duyurdu. Moonspell'in açıklaması kısa. Vizeleri zamanında işlenememiş, grup da bundan üzüntü duyuyor. Ajanslarıyla birlikte 2027'de Kuzey Amerika'ya dönmenin yolunu arıyorlar. Gecikmenin asıl sebebi hakkında başka bir bilgi verilmedi.

    Turne, grubun ikinci albümü Dusk... And Her Embrace'in 30. yılı için düzenlendi. Grup sete bu albümden şarkılar ekleyeceğini söylemişti. Yeni kadroda Cradle of Filth'in yanında Blackbraid, Worm ve Black Satellite var. Worm ile Black Satellite temmuzdaki ilk duyurudan beri afişteydi. 29 Eylül'de San Diego'da başlayan turne 23 tarihten oluşuyor (Sacramento'daki Aftershock Festivali de bunlardan biri) ve bugün, 28 Ekim'de Colorado Springs'te bitiyor. Biletler ve VIP paketleri onemoretimevip.com üzerinden satıldı. Fiyatlar açıklanmadı.

    Blackbraid, Adirondack dağlarından çıkan ve Sgah'gahsowáh'ın yönettiği yerli Amerikalı bir black metal projesi (bu yıl Nocturnal Womb adlı bir EP yayımladı). Gotik bir vampir şovunun önüne ormandan gelen çiğ bir black metal grubu konmuş oldu. Hiç de fena bir takas değil.

  7. Metal · LP, picture-disc LP, CD

    Kai Hansen: Born With A Hammer

    Helloween'in kurucularından birinden yeni bir albüm. Kai Hansen'in Born With A Hammer'ı 18 Eylül 2026'da earMUSIC etiketiyle çıktı. Etiket, albümü Hansen & Friends adıyla yayımlanan XXX – Three Decades In Metal'dan bu yana ilk solo çalışması olarak tanıtıyor.

    Vokalde Hansen var. Gitarlarda Eike Freese, Alexander Dietz (Heaven Shall Burn) ve Tim Hansen (Induction) çalıyor, davulda Carcass'tan Dan Wilding oturuyor. Prodüksiyonda Freese'in yanında Hansen'le Dietz de var. On şarkının ilki "Feeding The Beast" aynı zamanda klipli ilk single. İkinci single "Welcome To Life" ağustosta geldi.

    Albüm CD digipak, 180 gramlık siyah gatefold LP ve sınırlı sayıda picture-disc LP olarak satılıyor. Rough Trade'de görülen tek fiyat 42,99 euro (muhtemelen bir plak baskısının). Bakıldığında üç baskı da tükenmişti.

    Eleştirmenler albümü sevmiş: MyGlobalMind 10 üzerinden 9, İspanyolca yayın yapan The Dark Melody 8,8 vermiş. Ortak görüş, plağın ne Helloween'e ne Gamma Ray'e benzediği. Albüme adını veren şarkı Queen'e selam duruyor, "I.D.G.A.F." ise Kinks'i andıran bir riffi elektronik davulla buluşturuyor. Gerçi bu çeşitlilik bazı yazarlara dağınık gelmiş, her şarkının aynı güçte vurmadığını söylüyorlar. Power metal bekleyen biraz şaşırabilir. Ama kırk yılı aşkın bir kariyerden sonra yön değiştirmek hiç de fena bir fikir değil.

  8. Metal

    Satanic Warmaster'ın sekizinci albümü Drachenkreuz 13 Kasım'da çıkıyor

    Finlandiya'dan yeni bir kara albüm daha. Werwolf'un 1998'de tek başına kurduğu Satanic Warmaster, sekizinci uzunçaları Drachenkreuz'u 13 Kasım 2026'da kendi plak şirketi Werewolf Records'tan yayımlıyor. Gün Cuma'ya denk geliyor.

    Albümün kökleri 2022'de çıkan Aamongandr'ın kayıtlarına uzanıyor; o dönemde iki albüm birlikte kaydedilecekti. Werwolf, Drachenkreuz'u sonradan başka bir yoldan bitirdi. Bir ön eleştiri, kaydın bu kez tam bir grupla yapıldığını yazıyor ama kadro açıklanmadı. Sekiz parçalık listede Rex Typhonis adlı bir giriş parçası ve albüme adını veren The Dragon's Cross var.

    Gelelim formatlara. Albüm CD ve 12" LP olarak çıkıyor. Plakta siyah (1.100 adet), gümüş (1.500), şeffaf mavi (200, Hell's Headbangers'a özel), kırmızı (200, Werewolf'a özel) ve kapaksız satılan 500 adetlik picture disc (resimli plak) seçenekleri var. Hell's Headbangers LP'yi 24,99 ile 29,99 dolar arasında satıyor. Record Shop X'te CD yaklaşık 19,99, LP ise 27,99 avro.

    İki ön eleştiri de albümü övüyor. Biri 10 üzerinden 10 verdi, öteki ham Fin sesiyle epik riffleri bir araya getirmesini beğendi. Bulunabilen tek dinleyici puanı ise 5 üzerinden 3. Üç görüşten bir hüküm çıkmaz; asıl söz 13 Kasım'dan sonra söylenecek.

  9. Yapay zekâ ve kod · Gemini API

    Gemini 4 Argon

    Google'dan yeni bir model daha. Gemini 4 Argon 30 Eylül 2026'da duyuruldu. İlk olarak Google DeepMind'ın Fairwind Program'ındaki siber savunmacılara açıldı (hükümetlerin, kritik altyapı işletmecilerinin ve büyük teknoloji platformlarının güvenlik ekiplerine ayrılmış bir erken erişim programı; 650'yi aşkın ortağı var). 13 Ekim'den bu yana Google AI Pro ve Ultra aboneleri modeli Gemini uygulamasında kullanabiliyor. Gemini API'nin model sayfası da gemini-4-argon'u kararlı sürüm olarak gösteriyor.

    Gelelim fiyata. Milyon token başına girdi 2 dolar, çıktı 10 dolar (thinking token'ları dahil). Bu fiyatlar 30 Kasım'a kadar geçerli; 1 Aralık'tan itibaren ikisi de iki katına çıkıyor. Ücretsiz katman yok.

    Google'ın öne sürdüğü asıl yenilik çıktı sınırı. Önceki modelde 64 bin token olan sınır 1 milyon token'a çıkmış. Başlıca kullanım alanları olarak uzun soluklu kodlama, büyük kod tabanlarının taşınması ve yazılım açıklarının bulunup kendi başına yamalanması sayılıyor. Rakamlar da var: DeepSWE v1.1'de yüzde 77,9, dolaylı prompt injection testinde yüzde 0,7 saldırı başarısı. Gerçi bunların hepsi Google'ın kendi ölçümü, bağımsız bir sonuç henüz yok. Bir milyon token'lık bir cevabı baştan sona okumak için de ayrıca izin almanız gerekebilir.

  10. Yapay zekâ ve kod · Grok API, Cursor, Grok Build

    Grok 4.7

    xAI'nin yeni modeli geldi. Şirket Grok 4.7'yi 21 Eylül 2026'da duyurdu. Model, kod yazma ve büro işlerinde Grok 4.6'nın yerini alıyor. Grok 4.6'nınkinden büyük yeni bir temel model üzerine kurulmuş. Ardından daha uzun bir reinforcement learning (pekiştirmeli öğrenme) eğitiminden geçmiş; bu eğitim saatler süren zor görevlere ağırlık veriyor.

    Fiyat değişmemiş: milyon girdi token'ı 2 dolar, milyon çıktı token'ı 6 dolar. 200 bin token ve üzerindeki isteklerde bu rakamlar 4 ve 12 dolara çıkıyor. Üstelik yüksek tarife isteğin tamamına uygulanıyor. Bağlam penceresi (modelin bir seferde okuyabildiği metin) 500 bin token. Model Grok API'de, Cursor'da ve xAI'nin Grok Build aracında kullanılabiliyor.

    xAI'nin tablolarında artış bayağı büyük görünüyor. Gerçi 4.7 en yüksek ayarda, 4.6 ise bir alt ayarda ölçülmüş. Bağımsız ölçümler daha ölçülü. Artificial Analysis, zekâ endeksinde modele 46 puan veriyor; bu, Grok 4.6'nın yaklaşık iki puan üstü. Asıl kusur gevezelik. Model, endeksin görevlerinde toplam 240 milyon çıktı token'ı üretmiş (ortanca 81 milyon). Görev başına maliyet yaklaşık 3,24 dolar. Etiket fiyatı ucuz ama fatura o kadar ucuz değil. Hesabınızı ona göre yapın.

  11. Yapay zekâ ve kod · Java SE

    JDK 27 çıktı

    Java'nın yeni sürümü yayında. OpenJDK, JDK 27'yi 15 Eylül 2026'da genel kullanıma açtı. Projeyi Oracle yönetiyor. Ücretsiz; jdk.java.net'teki derlemeler GPL v2 ve Classpath Exception lisansıyla geliyor. Sitede şu an 27.0.1 güncellemesi duruyor (Linux x64, Linux AArch64, macOS AArch64 ve Windows x64 için).

    Sürümde dokuz JEP (JDK Enhancement Proposal, yani geliştirme önerisi) var. Beşi hâlâ önizleme ya da kuluçka aşamasında. Asıl değişiklik varsayılan ayarlarda. JDK 9'dan beri tek işlemcili ya da 1792 MB'den az belleği olan makinelerde Serial çöp toplayıcı seçiliyordu; artık her ortamda G1 seçiliyor. Sıkıştırılmış nesne başlıkları da bayrak gerektirmeden açık geliyor: 64 bit platformlarda başlık 96 bitten 64 bite iniyor. JEP'teki SPECjbb2015 ölçümlerine göre bellekte yüzde 22'ye, işlemci zamanında yüzde 8'e varan kazanç var. TLS 1.3'te kuantum sonrası X25519MLKEM768 anahtar değişimi varsayılan oldu. Flight Recorder da parola ve token gibi değerleri, kayıt süreçten çıkmadan "[REDACTED]" diye gizliyor.

    Gerçi bu kısa destekli bir sürüm. Uzun destekli (LTS) sürüm hâlâ JDK 25. Bildirildiğine göre ücretsiz güncellemeler, JDK 28'in çıkacağı 2027 Mart'ına kadar sürecek. Sunucusunu JDK 25'te tutanların acele etmesine gerek yok. Ama yeni varsayılanları önceden denemek hiç de fena bir fikir değil.

  12. Yapay zekâ ve kod · macOS

    Xcode 27 ve Swift 6.4 yayında

    Yeni bir Xcode daha. Apple, Xcode 27'yi (27A266a) 14 Eylül 2026'da geliştirici sayfasındaki sürümler listesine ekledi. Derleyici Swift 6.4. Eski projeler için Swift 6, 5, 4.2 ve 4 dil modları hâlâ seçilebiliyor. Paketle gelen SDK'lar iOS 27, macOS 27, tvOS 27, watchOS 27, visionOS 27 ve DriverKit 27 için.

    Kurmak için macOS Tahoe 26.6 ya da sonrası gerekiyor. İkincil kaynaklara göre bu, yalnızca Apple silicon'lu Mac'lerde çalışan ilk Xcode. Apple'ın destek tablosu bunu açıkça yazmıyor. Desteklenen en eski hedefler de yükseldi; alt sınır artık macOS 12 ve watchOS 9.

    Coding intelligence (kod yazarken yardım eden yapay zekâ katmanı) Anthropic, Google ve OpenAI modelleriyle çalışıyor. Agent Client Protocol'ü destekleyen her ajan da buna bağlanabiliyor. Device Hub, gerçek cihazda ve simulatörde deneme yapmak için yeni bir merkez. Release notes'u aktaran bloglara bakılırsa ld64 bağlayıcısı (linker) kaldırılmış, PreviewProvider da #Preview lehine eskimiş sayılıyor. Eski bir projeyi açacak olanlar derlemeden önce notlara bir göz atsın.

    Xcode 27.1 de 15 Ekim'de çıktı, 27.2 RC (sürüm adayı) 19 Ekim'de geldi. Apple'ın incelenen sayfalarında bir fiyat yazmıyor. Intel'li Mac'i olanlar için bu sürümden sonra yol ayrılıyor.

  13. Yapay zekâ ve kod · Hugging Face

    Xiaomi, MiMo-V2.6 serisinin ağırlıklarını açtı

    Xiaomi'den bir açık model daha. MiMo ekibi, MiMo-V2.6 serisini Hugging Face'te open weights (herkesin indirip kendi makinasında çalıştırabildiği model) olarak yayımladı. Lisans MIT, indirmek ücretsiz.

    Pro-RL, Flash-RL ve Distill-Qwen-9B 21 Eylül'de geldi (Çin saatiyle 22 Eylül). MOPD sürümleri yaklaşık bir hafta sonra eklendi. Pro 1,02 trilyon parametreli bir MoE; her token'da yalnızca 42 milyarı çalışıyor. Flash'ta 309 milyar toplam, 15 milyar aktif parametre var. İkisinin de bağlamı 1 milyon token. Metnin yanında görüntü, video ve ses de okuyorlar, cevabı metin olarak veriyorlar. MOPD'ler, birkaç uzman öğretmen modelden damıtılmış ve tekrarlanan araç çağrıları azaltılmış sürümler. 9B ise Alibaba'nın Qwen3.5-9B'si üzerine kurulu. Xiaomi onu hazır bir asistan değil, araştırma için bir başlangıç noktası olarak sunuyor.

    Evde çalıştıracaklara not: MXFP4 biçiminde Pro yaklaşık 566 GB, Flash 173 GB tutuyor. Xiaomi'nin kendi benchmark sonuçlarını (Terminal Bench 2.1'de 89,9 gibi) henüz bağımsız bir yer doğrulamadı. Artificial Analysis endeksinde Pro 46 puanla açık modellerin başında, ama GPT-6 Sol (48) gibi kapalı modellerin gerisinde. Aynı endekste görev başına maliyeti GPT-6 Sol'ün yaklaşık sekizde biri, hızı yarısından az.

    İndirmek bedava, çalıştırmak değil.

İçindekiler · Sayı 01 · Eylül 2026