Neo Geo AES+: Siyah Kutunun Gecikmeli Doğumu

Her koleksiyoncunun evinde bir dolap vardır ve o dolabın üst rafı yılda birkaç kez iner. Raftan önce eski kartuş kutuları gelir, ardından kazakların arasından naftalin kokan bir bez. Konnektörlerin tozu üflenir (bez yetmezse nefes), televizyonun arkasında yıllardır görmediğimiz AV kablosu aranır, bulunduğunda da kayıp bir akraba dönmüş gibi sevinilir. Kestane kebap, yağmur seyretmek, sokak lambalarını saymak başkalarına kalsın; bazılarımızın en ucuz eğlencesi bu raftır. Bu sonbahar o dolabın önüne yeni bir kutu konacaktı.

Konmadı.

Bu ayki dosyamızda size SNK'nin 1990 tarihli ev konsolunu yeniden üreten NEOGEO AES+'tan söz edeceğim. Baştan söyleyeyim: elimizde bir cihaz yok. Konsol henüz satışa çıkmadığı için deneyimini anlatacak bir sahibi de yok. Yazdıklarım üreticinin basın sayfasına, fiyat ve tarih haberlerine, bir de Tokyo Game Show'da cihazı kısa süre deneyen Famitsu muhabirinin aktardıklarına dayanıyor.

Önce kimlik: Ne değil, ne?

Hayır, bu bir emülatör değil. FPGA de değil. AES+'ı Avusturyalı PLAION GmbH'nin bir kolu olan PLAION REPLAI, SNK ile birlikte ve Neo Geo'nun 35. yılı için yapıyor. Yaptıkları şey 1990'daki AES'i gerçek chip'lerle, devre olarak yeniden kurmak. Bunun için orijinal chip'lerin işini gören ASIC'ler yeniden tasarlanmış. Retro konsol piyasasında bu az görülen bir yol, o yüzden terimleri baştan oturtalım.

TERMİNOLOJİ

• Emülasyon (öykünme): Bir makinenin davranışını başka bir işlemcide yazılımla taklit etmektir. Ucuzdur, esnektir; doğruluğu yazılımı yazanın titizliğine bağlıdır.
• FPGA (sahada programlanabilir kapı dizisi): İçindeki mantık devreleri sonradan yeniden bağlanabilen bir entegredir. Eski chip'leri devre düzeyinde yeniden kurmak için kullanılır.
• ASIC (uygulamaya özel entegre): Tek bir iş için tasarlanıp öyle üretilen chip'tir. Bir kez basıldıktan sonra değiştirilemez.
• DIP switch: Plaket üzerindeki minik sürgülü anahtarlardır. Ayarı bir menüden değil, tırnağınızla yaparsınız.

Peki bu fark neden önemli? Çünkü ASIC yolu pahalı ve geri dönüşsüz bir karardır. Bir FPGA çekirdeğindeki hata bir güncellemeyle düzelir. Basılmış bir ASIC'teki hatayı ise ancak yeni bir üretim partisi düzeltir. PLAION bu riski almış ve bunun karşılığı kâğıt üzerinde açık: orijinal AES kartuşları yeni konsolda çalışıyor, yeni basılan kartuşlar da eski AES'te çalışıyor. Bence AES+'ın en güçlü yanı bu iki yönlü uyum. Elinizdeki koleksiyonu çöpe atmıyor, yeni aldığınızı da yeni kutuya hapsetmiyor.

Ama parlak her kabuğun altında bir pürüz bulunur. ASIC'lerin orijinal makineye ne kadar sadık olduğunu bugün kimse bilmiyor. Bu ancak cihaz okurların elinde, yüzlerce kartuşla ve tüplü ekranların karşısında aylarca çalıştıktan sonra anlaşılacak. Geliştiriciler Famitsu'ya 160'tan fazla oyunu test ettiklerini söylemiş. İyi bir başlangıç ama bir test listesi, sahiplerin raporlarının yerini tutmaz.

Kutudan çıkanlar ve arkadaki bağlantılar

Basın sayfasına göre kutudan konsol, kablolu bir Arcade Stick, HDMI kablosu ve güç kaynağı çıkıyor. Özellikleri tek tek sayalım:

• HDMI çıkışı: Düşük gecikmeli dijital görüntü sağlar. Famitsu 1080p ve 720p seçeneklerinden söz ediyor.
• AV çıkışı: Orijinal analog çıkıştır. Tüplü (CRT) televizyonu olanlar için kullanılır.
• DIP switch'ler: Basın sayfasına göre dili, overclock'u ve görüntü modunu belirler. Famitsu'nun aktardığına göre alt kapağın altında duruyorlar; çözünürlük, en-boy oranı ve ekran döndürme de bu anahtarlarla ayarlanıyor.
• Memory Card: Rekorların kalıcı olarak kaydını sağlar. Kart ayrı satılıyor.
• Arcade Stick: 15 pinli konnektörle bağlanır. Orijinal kollar da çalışıyor.
• Açılış menüsü: Konsol açılırken dört tuş ile Start birlikte basılı tutulursa dil ayarlarını ve sistem testlerini içeren bir menü açılır.
• HOME/MVS anahtarı: Famitsu bir de mod anahtarından söz ediyor. Tam olarak neyi değiştirdiği ayrıntılı anlatılmamış.

Ayarların menü yerine DIP switch'lerde durmasını seviyorum. Hızlıdır, hesap ya da güncelleme istemez, kimse bir gece sessizce değiştiremez. Yalnız bir uyarı: anahtarlarla oynamadan önce cihazı kapatın ve fişi çekin. Alt kapağı açtığınız bir makinede bu kural tartışılmaz.

Overclock seçeneği ise merak uyandırıyor ama henüz bir vaatten ibaret. Hangi oyunu ne kadar hızlandırdığını, hangisinde neyi bozduğunu ölçüp yazan kimse yok. Rakam gelene kadar bu satırı boş bırakıyorum.

Bir de çelişki var. Basın sayfası Arcade Stick'in kablolu olduğunu söylüyor. Famitsu ise kolun hem kablolu hem kablosuz çalıştığını yazıyor. Muhabir kablosuz modda hafif bir gecikme olduğunu aktarmış ama kısa denemesinde bunu fark etmediğini eklemiş. Hangisi doğru? PLAION açıklık getirene kadar bunu doğrulanmamış bir bilgi olarak okuyun. Dövüş oyunu için kol satın alacak okurun ilk sorması gereken soru da budur.

Uyumluluk tarafında Famitsu orijinal kolların, hafıza kartlarının ve mahjong kontrolcülerinin çalıştığını yazıyor. Salon makinelerinin MVS kartuşlarının bir dönüştürücüyle çalıştığı da söyleniyor, ama bu resmî bir destek gibi görünmüyor. MVS koleksiyonu olanlar buna şimdiden güvenmesin.

Kartuşlar: Asıl hesap burada

Çıkışta on yeni kartuş olacağı bildiriliyor: Metal Slug, The King of Fighters 2002, Garou: Mark of the Wolves, Samurai Shodown V Special (Zero Special), Shock Troopers, Pulstar, Twinkle Star Sprites, Magician Lord, Over Top ve Big Tournament Golf. Golf kartuşuna Neo Geo CD sürümündeki İskoçya sahası eklenmiş. Kapaklar çift taraflı: bir yüzde Japon, öbür yüzde Amerikan kapağı var. Bir geliştirici Famitsu'ya, Samurai Shodown Zero Special'ın son sürümünde salon versiyonundaki kanın ve bitirici hareketlerin geri geleceğini söylemiş. Famitsu ayrıca Toaplan'ın Zero Wing'inin TATSUJIN lisansıyla Neo Geo'ya uyarlanmış bir sürümünü de listeliyor.

Tokyo Game Show'un ardından Famitsu'nun aktardığı ikinci bir grup da var: Fighter's History Dynamite, tek kartuşta iki oyun olarak Magical Drop 2 ve 3, Dunk Dream ve Miracle Adventure. Bunlar Data East lisansları gibi duruyor ama Famitsu bu adı açıkça anmıyor, bir İspanyol haberi de farklı bir liste veriyor. Bu ikinci grubu yarı doğrulanmış sayın.

Şimdi gelelim kalemi kâğıdı gerektiren kısma. Yeni bir kartuş 79,99 €, 69,99 £ ya da 89,99 $ (Japonya'da 9.980 ¥). Standart konsol 199,99 €, 179,99 £ ya da 249,99 $ (Japonya'da 32.800 ¥). Yani çıkıştaki on kartuşun hepsini tek tek alan biri kartuşlara yaklaşık 800 € verecek, bu da konsolun dört katı. Beyaz renkli 35. Yıl Sürümü 349,99 $. On oyunla gelen Ultimate Edition için Generation Amiga 999,99 $, İtalyan siteleri 899,99 € diyor. Bu fiyat basın sayfasında yok, kesinleşmiş saymayın.

Ne kadar da ucuz, değil mi? Neo Geo hiçbir zaman ucuz bir hobi olmadı ve AES+ bu geleneği koruyor. Haksızlık etmeyelim: bugün orijinal kartuşların ikinci el fiyatlarının yanında yeni basılmış, eski konsolda da çalışan bir kartuş, koleksiyoncu için anlamlı bir seçenek. Ama "bir oyun makinesi" alıp birkaç oyunla oynamak isteyen okur için hesap kolay tutmuyor. Memory Card'ın kutuya konmayıp ayrı satılması da bu hesaba eklenen küçük ama sinir bozucu bir kalem.

Erteleme: Doğum on ay gecikti

AES+'ın ilk çıkış tarihi 12 Kasım 2026'ydı. PLAION 9 Eylül 2026'da (Famitsu'ya göre Japonya saatiyle 10 Eylül'de) çıkışın dünya genelinde ertelendiğini duyurdu. Basın sayfasındaki yeni tarih 16 Eylül 2027. Aradaki fark on ay kadar, yani bir insan yavrusunun ana rahminde geçirdiği süreden biraz fazla. Konsol daha doğmadan ilk komplikasyonunu geçirmiş oldu.

Gerekçe ne? PLAION'un açıklaması önce küresel parça sıkıntısını söylüyor, özellikle hafıza chip'lerini. Haber siteleri bu sıkıntıyı yapay zekâ sunucularının iştahına bağlıyor. Şirket ikinci sırada ön siparişlerden ve perakendecilerden gelen talebin "olağanüstü" olduğunu söylüyor ve ek süreyi üretimi büyütmek, parçaları güvenceye almak için kullanacağını belirtiyor. Erteleme haberlerinde talep öne çıkarılıp bir bahane gibi sunuldu. Açıklamanın kendisinde ise önce parça sorunu geliyor, talep ondan sonra. Bu sırayı doğru okumak gerekir. Hafıza yiyen sunucular yüzünden 1990'ın kutusunun gecikmesi ise bu yılın en ince ironisi olsa gerek.

Ön siparişi olanlar için haber kötü değil. Siparişler sıradaki yerini koruyor, bunun için bir şey yapmanız gerekmiyor, fiyatlar da artmıyor. İlk üretim partisinden çıkan her konsolda "Founding Supporter Bonus" adlı bir ek olacak. Bu ekin ne olduğu baktığımız kaynaklarda yazmıyor. PLAION ek yılı dünyanın çeşitli yerlerinde deneme etkinlikleri düzenleyerek geçireceğini söylüyor. İlki 17-21 Eylül'de Makuhari Messe'deki Tokyo Game Show'daydı; standında hem siyah standart model hem de beyaz yıl dönümü modeli oynanabiliyordu. Bir not daha: en az bir haber sitesi tarihi 17 Eylül olarak vermiş. Basın sayfası 16 Eylül diyor, biz de onu esas alıyoruz.

Peki şimdi ne yapmalı?

Hükmü baştan vereyim: AES+ doğru yoldan yürüyen ama henüz hiçbir şey kanıtlamamış bir makine. Doğru yol dediğim şunlar: emülasyon yerine yeniden üretilmiş chip'ler, eski kartuşlarla iki yönlü uyum, HDMI'ın yanında korunan AV çıkışı, ayarların menüye değil anahtarlara bırakılması. Kanıtlanmamış olanlar da şunlar: ASIC'lerin gerçek uyumluluğu, overclock'un ne verdiği, kolun kablosuz olup olmadığı ve gecikmesi. Bunların hepsi hâlâ ilk sahiplerin raporlarını bekliyor. Kullanıcı yorumu yok, eleştiri yok, Steam sayfası gibi bir ölçü de yok. Ortada bir basın sayfası, fiyat listeleri ve bir fuar standındaki birkaç dakikalık deneme var.

Size tavsiyem şu: ön siparişiniz varsa yerinde bırakın. Fiyat artmayacak, sıranız korunuyor, vazgeçmek için de bir yıl vaktiniz var. Ön siparişiniz yoksa acele etmeyin. Eylülde ilk konsollar sahiplerine ulaştığında ısınma, kol gecikmesi ve eski kartuş uyumu hakkında yazılacaklar, bugün söylenebilecek her şeyden daha değerli olacak. Kartuş bütçesini de konsol fiyatından önce hesaplayın. Asıl para orada gidecek.

Evet, AES+ dosyası şimdilik bu kadar. Çayınızı tazeleyin, eski kartuşların tozunu alın, AV kablosunu da atmayın; görünen o ki ona hâlâ ihtiyaç var. Siyah kutu gerçekten dolabın önüne konduğunda onu bu sayfalarda yeniden ele alacağız. Gelecek ay görüşmek üzere, hoşça kalın...