HELIOBANEGüneşi Öldürmek İçin Yapılmış Bir Gemi

Spoiler uyarısı: Oyunun finali ayrı bir ara başlığın altında anlatılıyor. Sürprizi bozmak istemeyen arkadaşlar o bölümü atlayabilir.

TYRIAN 2000, XENON 2 MEGABLAST, PROJECT-X. AMIGA'da yukarı doğru kayan bir ekranda gemi uçurmuş herkes bu adları bilir. HELIOBANE bu soydan geldiğini saklamıyor. Tasarım belgesi atalarını tek tek sayıyor, listeye APIDYA ile BATTLE SQUADRON'u da ekliyor. Oyunu Tokyo'daki küçük bağımsız stüdyo GAND yaptı ve kendisi yayımlıyor. Oyun hızlı bir tempoyla geliştirildi. PC sürümü Steam'de ve Epic'te; siz bu satırları okurken çıkmış olacak.

Bu yazının malzemesi oyunun kendisi değil, geliştiricinin belgeleri: tasarım belgesi, dünya bilgisi ve geliştirme notları. Bu sayı için oyunu oynayan olmadı. Bu satırlar yazılırken PC sürümü henüz çıkmamıştı, o yüzden okunacak Steam kullanıcı yorumu da yoktu. Fiyatlar ve platformlar şöyle:

• PC (Steam ve Epic): 9,99 dolar. Steam'de çıkış döneminde yüzde 20 indirim var.

• Steam demosu: Ücretsiz. 1. Dünya'nın ilk üç bölümünü içeriyor ve 26 Ekim'e kadar Steam Next Fest'teydi.

• Android (Google Play): Sitede "çıktı" olarak görünüyor. İlk üç bölüm bedava, gerisi 4,99 dolarlık tek bir uygulama içi satın almayla açılıyor.

• iOS: Henüz yayımlanmadı.

• AMIGA: Asıl haber bu. AGA makineler için ayrı bir sürüm itch.io'da ücretsiz (dilerseniz bağış yapabilirsiniz). 20 Ekim'deki 2.0.0 sürümüyle 15 bölümün hepsi ve final de bu sürümde.

Şimdi gemiye geçelim.

Bir gemi, beş yuva, iki namlu

HB-0 "Heliobane" adı "güneş katili" anlamına geliyor. Gemi Tyrian usulü donanıyor. Beş yuva var: ikisi ön silah rafında, biri arka silahta, ikisi de sağdaki ve soldaki yan bölmelerde. Ön silahlar oldukça tanıdık:

• Düz giden DARBE TOPU
• Yelpaze gibi açılan SAÇMA VULKAN
• Delip geçen MIZRAK LAZER
• Güdümlü AVCI SÜRÜSÜ
• Dalgalanarak ilerleyen SARMAL DALGA

Raftaki ikinci yuva 2. bölümden önce açılıyor. Silahlar arasında anında geçiş yapılıyor, iki atış arasında 6 tick'lik bir boşluk kalıyor. Bunun bir nedeni var, çünkü oyunun bütün kurgusu bu geçişin üstüne oturuyor.

Her silah üç hasar türünden birini yapıyor: kinetik, ışın ya da patlayıcı. Her düşman da dört malzemeden birinden yapılmış. Etten düşmanlar her şeyden normal hasar alıyor. Camdan olanlar mermiyi dörtte birine indiriyor ama ışını 1,5 katı alıyor. Güneşle beslenen düşmanlar kinetiğe karşı zayıf. Işını ise yutuyorlar: parlıyorlar ve iki kata kadar hızlı ateş etmeye başlıyorlar. Concord zırhı patlayıcı dışında neredeyse hiçbir şeyi umursamıyor. Kural şöyle konmuş: "Dirençli olabilir, ama asla bağışık değil." Vuruş kıvılcımları da sonucu gösteriyor. Zayıf noktaya vurunca krem rengi bir kıvılcım çıkıyor, direnç varsa gri bir kıvılcımla birlikte bir "tink" sesi geliyor, ışın yutulunca altın bir parıltı ve cızırtı duyuluyor.

HELIOBANE ise kararın bir kısmını dalganın ortasına taşıyor.

Bu sistem neden var? Belgeler bunu açıkça anlatıyor. İlk sürümün değerlendirmesi kısaydı: ateş tuşuna basılı tutup mermilerden kaçıyorsunuz, o kadar. Bütün kararlar dükkânda veriliyordu, her düşman her silahtan hasar alıyordu, kaçmak hiçbir şey kazandırmıyordu. Çözüm için IKARUGA, RADIANT SILVERGUN, PSYVARIAR ve CRIMZON CLOVER gibi klasiklerden ödünç alınmış. Bence oyunun en sağlam tarafı bu. Tyrian kalıbı bütün stratejiyi bölüm aralarındaki dükkâna bırakırdı. HELIOBANE ise kararın bir kısmını dalganın ortasına taşıyor.

Bir de ısı göstergesi var. Bir düşman mermisi geminizin 10 pikselden yakınından geçerse +1 ısı kazanıyorsunuz. Zayıf noktadan gelen bir öldürme +3 ısı veriyor. Isı 50'ye ulaşınca KIRICI ateşleniyor: geminin burnundan ekranın tepesine kadar bir saniye süren beyaz-altın bir sütun. Yalnız şunu bilin, KIRICI neredeyse hiç hasar vermiyor. Dokunduğu her şeyi 6 saniyeliğine "delinmiş" hâle getiriyor. Delinen düşman et sayılıyor, zırhı düşüyor, mühürlü çekirdekleri açılıyor. Savunma görevi FİŞEK'te kalıyor: ekrandaki bütün mermileri siliyor, her şeye 60 hasar veriyor ve 1,5 saniye dokunulmazlık sağlıyor. Saldırı ile savunmanın böyle iki ayrı tuşa ayrılması akıllıca. Gemiye 40 pikselden yakın öldürmelerin iki kat altın düşürmesi de cesur oyuncuyu ödüllendiriyor.

Magpie ve ölümün bedeli

Her bölümün arasında Yaşlı Mott'un yamalı römorkörü Magpie'ye uğruyorsunuz. Mott, "kesinlikle Concord cephaneliğinden çalmadığı" silahları satıyor ve size "evlat" diye sesleniyor. Dükkânda silah alıp yükseltiyorsunuz. Sattığınız silahın yarı parasını geri alıyorsunuz (XENON 2 kuralı). Zırh puan başına 2 Aurum'a onarılıyor, fişeğin tanesi 150. Her ziyarette bir kez 1.500 Aurum'a ekstra can da alınabiliyor.

Ölüm kuralı geliştirme sırasında değiştirilmiş ve bence doğru yönde. Dükkândan aldığınız seviyeler ölünce kaybolmuyor. Bir ölüm, rastgele bir yuvadan bölüm içinde topladığınız tek bir güç seviyesini götürüyor ve elinizdeki kurtarılmış silahı düşürüyor. Belgede kural şöyle yazılmış: tek bir ölüm asla bir düşüş sarmalı başlatmamalı. Eski usul shoot'em up'larda tek ölümle bütün donanımı kaybedip oyunu orada bırakmak sık görülen bir şeydi. Bu kural o sorunu doğrudan çözüyor.

Üç dünya, on beş bölüm

Oyun 3 dünyadan ve her birinde 5 bölümden oluşuyor. Her bölümde bir ara boss ve ekranı dolduran, evre değiştiren bir HABERCİ var. Kâğıt üstündeki çeşitlilik oldukça geniş.

1. Dünya (AUREL): Malzemeleri öğretiyor. Sonunda, siyah camdan bir katedralin ortasında güneş gibi parlayan bir gözle DOYMAZ YÜREK bekliyor.

2. Dünya (DÜMEN SUYU): Cam düşmanlar ve karanlıkla kurulmuş. Düşmanları beyaz kenarlarından ve gözlerinden seçiyorsunuz. FİŞEK burada fener işi de görüyor. Bölümlerin her birinde ayrı bir fikir var:

• Ashfall Drift'te ekran ters yöne akıyor ve KEFEN son evresinde geminizin arkasına, KIRICI'nın erişemediği yere iniyor.
• Halvard's Rings'te halka buzu zincirleme çatlayan, kırılabilir bir arazi.
• The Stormglass'ta rüzgâr kuşakları hem gemiyi hem mermileri itiyor. Buradaki güneşle beslenen uçurtmalar, bir önceki bölümün öğrettiği "her şeye ışın sık" alışkanlığını cezalandırıyor.
• The Heliopause, THUNDER FORCE IV usulü bir hız bölümü. Ekran üç kata kadar hızlanıyor ve her yer zifiri karanlık.

3. Dünya (UMBRA): Karışık malzemeli formasyonlar ve R-TYPE tarzı koridorlar üzerine kurulmuş. Burada silah değiştirmeyi dalganın tam ortasında yapmanız gerekiyor. The Vein'de damar duvarları müziğin vuruşuna göre açılıp kapanıyor. Ossuary of Stars'ta DARIUS'taki gibi yol ikiye ayrılıyor, BORDER DOWN'dan alınmış bir fikirle de zor yolda belirli bir noktadan önce ölürseniz kolay yola düşüyorsunuz. KORO BAŞI uzun bir notayla ekrandaki bütün mermileri 40 tick dondurup sıyırma ziyafeti sunuyor. İLK AĞIZ ise oyun alanının tamamını kaplıyor ve zırhı sırayla bütün malzemelere dönüşüyor.

Bunlara her dünyadaki gizli bir yan şerit ekleniyor. İçinde özel bir silah ve 120 saniyede kaçan bir yarı boss var. Her oyunda dalgalar bir tohumdan yeniden karılıyor. Sayılar ±%20 oynuyor, ara sıra da kırmızı halkalı "veteran" birlikler çıkıyor. Kâğıt üstünde her bölümün kendine ait bir fikri var. Bu fikirlerin ekranda nasıl hissettirdiğini ise ancak oyuncular söyleyebilecek.

AMIGA kılığında, bugünün rahatlığı

Görüntü gerçek bir PAL low-res: 320×256 çözünürlük, 32 renklik tek bir ana palet, yalnızca tam sayı katlı ölçekleme. Oyun alanı 240 piksel, sağda Tyrian usulü 80 piksellik bir yan panel duruyor. Müzik tracker modüllerinden oluşuyor, bölüm başına 160–180 BPM civarında. Dükkânda 120 BPM'lik swing'li bir blues çalıyor (dükkân müziği olarak oldukça yerinde bir seçim). Konuşmalar AMIGA'nın Paula ses yongasını taklit etmek için 8 bite ve yaklaşık 11 kHz'e indirilmiş. Altta ise bugünün beklentileri karşılanıyor: sabit 60 fps, 4×4 piksellik bir isabet kutusu, klavye ve gamepad için ayrı ayrı yeniden atanabilen tuşlar, Steam Deck desteği. Sekiz dilde tam seslendirme ve altyazı var, Türkçe de bunlardan biri. Steam'de 50 başarım bulunuyor.

Bir retro dergisini en çok ilgilendiren kısım ise AMIGA sürümü. Bu sürüm C ve 68k assembly ile sıfırdan yazılmış. PC oyununun verilerini okuyor ve aynı girişi oynatarak simülasyonun PC'dekiyle aynı sonucu verdiğini doğruluyor. İki derleme var: biri fast RAM'li 68030 ve üstü için, diğeri stok A1200 için (68EC020, 2 MB chip RAM). İkisi de Kickstart 3.0 ve üstünü istiyor. Belgelere göre stok makinede 3. Dünya'nın bazı geç HABERCİ dövüşleri atari salonu usulü yavaşlıyor. 68030 derlemesi ise tam 50 fps'e yakın çalışıyor. Gizli şeritler yalnızca fast RAM'li sürümde, çünkü stok makinenin belleğine sığmamışlar. Bu ayrıntıyı belgelerin dürüstçe yazması hoşuma gitti.

Spoiler: Final

Bu bölüm oyunun sonunu anlatıyor.

Oyunun ilk repliği, gemiyi hazırlayan Baş Mühendis Oda Venn'e ait: "Onu bir yıldızı öldürmek için yaptık. Bunu yapmak zorunda kalacağımızı hiç düşünmemiştik." Oda, reaktörü gizlice öyle tasarlamış ki aşırı yüklenince geminin kendisi ikinci bir Güneş Mızrağı'na dönüşüyor. Bunu yalnızca pilotun bulabileceği bir kayıt notuna yazmış. Final bunun üstüne kurulu. İLK AĞIZ'da pilot Wren reaktörü aşırı yükleyip gemiyi içeri uçuruyor. Ağız kapanıyor ve gemi geri dönmüyor. Son yayın, Mott'un bir şakasına gülen Wren'in sesi. Hiç devam kullanmadan bitirilen kusursuz bir oyunda bir son sahne daha ekleniyor: römorkör yine zayıf bir sinyal yakalıyor. İlk replikte kurulan şeyin finalde karşılığının verilmesi sağlam bir hikâye işçiliği. Kusursuz oyuna ayrılmış son sahne de bu türde iyi bir ödül.

Kuşkular

Övgüyü burada kesmek gerekiyor, çünkü belgelerin kendisi de ciddi kuşkular kaydetmiş. Denge testleri insanlarla değil, otomatik oynayan botlarla yapılmış. Geliştirici bunun zayıf bir ölçüt olduğunu kendi notlarında yazıyor. Geliştirme sırasında yapılan bir tasarım incelemesinin bulguları da az değil:

• Kolay zorlukta yapılan bot oyunlarının hepsi yaklaşık 2 milyon puanla bitmiş, Normal'dekiler 0,23 ile 1 milyon arasında kalmış. Yani skor tablosunda Kolay, Normal'i geçiyor.
• Zor modu, bölümler ilerledikçe artan zorluğun yalnızca 0,6'sını alıyor. İnceleme bu yüzden Zor'un yalnızca 1. Dünya'da gerçekten zor olduğunu söylüyor.
• 2. Dünya sona doğru kolaylaşıyor.
• GEZEGEN SAATİ dövüşü Mızrak ile Avcı donanımıyla yaklaşık 60 saniye sürüyor. Darbe ile Vulkan donanımıyla 143–262 saniye sürüyor ve oyun patlayıcı silah getirmeniz gerektiğine dair hiçbir ipucu vermiyor.
• Dükkândaki hasar göstergesi delip geçmeyi hesaba katmıyor. Mızrak ile Sarmal bu yüzden kötüleşme gibi görünüyor.

Bu önerilerin hiçbiri rc9'un verilerine girmemiş. Ekonomi de 1. Dünya'dan sonra gevşiyor. 15. bölüme gelindiğinde biriken Aurum Normal'de 11.500'e, Kolay'da 31.600'e çıkıyor. 6. ve 7. silah seviyeleri bu sorunun yalnızca bir kısmını kapatıyor.

Süre de ayrı bir soru. Bölüm zaman çizelgelerinden çıkarılan bir tahmine göre (insanlarda ölçülmemiş) temiz bir bitiriş 70–85 dakika uçuş sürüyor. Atari modu, madalya ya da çevrim içi skor tablosu yok, yalnızca yerel bir ilk 10 listesi var. Oyunu tekrar oynatacak olan şeyler zorluk seviyeleri, gizli şeritler ve her seferinde değişen dalgalar olacak.

2. Dünya'nın karanlığı da bir risk. Düşmanların okunabilir kalması için bir dış çizgi geçişi ile bir renk geçişi gerekmiş, ayarlara bir karanlık sınırı da eklenmiş. Bunun oyunda nasıl hissettirdiği belgelenmemiş.

Bir de yapay zekâ meselesi var. Geliştirici bazı görsellerin, seslendirmelerin, ses efektlerinin, oyun içi metinlerin ve çevirilerin yapay zekâyla üretildiğini mağaza sayfasında açıkça yazıyor. Müziğin de yapay zekâyla çalışan özel bir tracker'da yapıldığını belirtiyor. Müzik belgelerine göre parçalar ilk aşamada kimse dinlemeden ölçümle denetlenmiş. 1. Dünya'nın sesleri sonradan kulakla onaylanmış. Bu bilgi bazı okurlar için hükmü değiştirebilir. Bunu kendiniz tartın.

Oyuncular ne diyor?

PC sürümü için henüz bir şey yok: Steam yorumu, eleştirmen yazısı ya da Next Fest rakamı kayıtlara geçmemiş. AMIGA tarafı daha canlı. Geliştirici günlüğüne göre oyuncular gerçek donanımda çekilmiş uzun oynanış videoları ve hata raporları göndermiş. Bazıları 1. Dünya demosunu ilk haftada bir 060 kartlı makinede iki kez bitirmiş. Gelen şikâyetler düzeltilmiş: renklerin soluk olması, yan bölmelerin çizilmemesi, Kickstart 3.0 desteği, Workbench'e Esc ile dönüş. Renk şikâyeti üzerine yapılan geçiş PC oyununa da aktarılmış. Gerçek makinede oynayan oyuncuların söylediklerinin oyunu değiştirmesi bence bu işin en güven veren tarafı.

Hüküm

HELIOBANE kâğıt üstünde TYRIAN kalıbına gerçek bir karar katmanı ekliyor. Malzeme sistemi, iki silahlı raf ve KIRICI birlikte, ateş tuşuna basılı tutup kaçmaktan ibaret oyunun panzehiri olarak tasarlanmış. Oyunun açık riskleri ise belgelerde yazılı duruyor: denge botlarla ölçülmüş, zorluk seviyeleri birbirine karışmış, ekonomi 1. Dünya'dan sonra gevşiyor. XENON 2'nin dükkânını ve RADIANT SILVERGUN'un silah seçimini aynı oyunda isteyenler için kâğıt üstünde ilginç bir iş. Elinde A1200 olan arkadaşlar ise beklemesin, ücretsiz AMIGA sürümünü kurup kendi makinelerinde görsünler. PC sürümü 9,99 dolar; almadan önce ilk oyuncu yorumlarına bir göz atmanızı öneririm. Kâğıt üstünde verdiği sözü tutup tutmadığını ancak o yorumlar gösterecek. Oyunu gerçek bir AMIGA'da oynayanlar notlarını bize yazsın, mektuplarınızı bekliyorum. Başarılar...