Analogue 3D için 1.5.1: Küçük bir yama, uzun bir değişiklik listesi

Eylül biterken hava bir garip yumuşar. Hayır, yumuşamak derken ısınmak anlamında söylemedim. Sabahları serin, öğleleri ılık geçer, insan ceketi alıp almamak arasında gidip gelir. Balkondaki saksılar son çiçeklerini açar, sokak kedileri güneşli köşeleri paylaşmak için pazarlığa oturur. Böyle günlerde pencereyi açıp hiçbir şey yapmamak da bir zevktir. Oysa bazılarımız için asıl zevk, televizyonun altındaki küçük kutunun yeni bir güncelleme indirdiğini görmek ve "bakalım bu sefer neyi düzeltmişler" diye notları satır satır okumaktır.

Bu ayki dosyamızda sizlere Analogue 3D'nin 23 Eylül 2026'da yayımlanan 1.5.1 sürümlü işletim sisteminden (3DOS) söz edeceğim. Baştan söyleyeyim: elimizde bir cihaz yok. Yazı Analogue'un kendi sürüm notlarına, cihazın teknik özelliklerine ve sahiplerinin anlattıklarına dayanıyor.

Önce kutuyu hatırlayalım

Analogue 3D, Nintendo 64 kartuşlarını çalıştıran bir FPGA (programlanabilir mantık entegresi) konsolu. Yani içinde bir öykünücü (emulator) programı çalışmıyor. Intel Cyclone 10 GX entegresi, N64'ün devrelerini devre düzeyinde yeniden kuruyor. Cihaz birkaç ertelemeden sonra 18 Kasım 2025'te satışa çıktı. Fiyatı 249,99 dolardan başladı, gümrük vergilerinden sonra 269,99 dolara çıktı (bu rakam Wikipedia'dan; Analogue'un ürün sayfasında görünmüyor). 4K HDMI çıkış, değişken yenileme hızı (VRR), bölge kilidi olmaması, içine gömülü Expansion Pak ve Controller Pak, dört orijinal kol girişi ve iki USB-A soketi var. Kutudan kol çıkmıyor. Topluluğun yazdığı çekirdekleri (openFPGA) de çalıştırmıyor.

Önceki sürüm 1.5.0, 21 Temmuz'da gelmişti ve cihaza dahili grafik ölçekleme (upscaling) eklemişti. 1.5.1 onun arkasından gelen bir ara sürüm. İndirme dosyası 22,3 MB. MD5 değeri 75f14fd5e3961acff208d154e1ea8c9f; indirdiğiniz dosyayı bununla karşılaştırmanızı tavsiye ederim.

Değişiklikler, tek tek

Analogue notlarını üç başlıkta toplamış. Ben de o sırayla gideceğim.

Genel

• Overclock ve Force Original Hardware (orijinal makineye zorla): Artık oyunun içindeki menüden (In-Game Menu) değiştirilebiliyor. Analogue, değişikliğin oturmasının birkaç saniye sürebileceğini söylüyor.
• Overclock "Off": Hız artırmayı tamamen kapatan yeni bir seçenek ve öteki Hardware ayarlarıyla birlikte çalışıyor.

Bu iki madde kâğıt üstünde küçük görünüyor ama günlük kullanımda en çok hissedilecekler bunlar. Bir oyunun overclock'la sarsıldığını fark ettiğinizde ana menüye dönüp oyunu kapatmanız gerekmiyor. Ayarı oyunun içinden değiştiriyorsunuz, birkaç saniye bekliyorsunuz, o kadar.

Çekirdek (FPGA tarafı)

• İşlemci komut önbelleği: İşlemcinin komut önbelleği (instruction cache) daha doğru davranıyor.
• Yatay ölçekleme ve progresif çıkış: Bu iki modda başarım artırılmış.
• Görüntü kırpma: Bazı oyunlarda kırpmayı bozan bir gerileme (regression) giderilmiş.

Burada bir parantez açmak lazım. "Önbellek davranışı düzeltildi" cümlesi notlarda tek satır tutuyor, ama bir FPGA konsolunda asıl iş tam da budur. Orijinal makinenin her huyunu, kötü huyları da dahil, aynen taklit etmek gerekir. Hangi oyunların bundan fayda gördüğünü Analogue söylememiş. Ben de tahminle doldurmayacağım.

İşletim sistemi

• Bilinmeyen kartuşlar: Homebrew ya da listede olmayan kartuşların adı, geliştiricisi, yayıncısı gibi bilgileri Library'de (kütüphane) elle düzenlenebiliyor.
• Varsayılan ayarlar: N64 kütüphanesinin Auto Overclock, yatay ölçekleme, progresif çıkış gibi varsayılanları yeniden ayarlanmış ve her birine sıfırlama seçeneği eklenmiş.
• Memory: Durum kaydı (save state) artık kısayol tuşunun yanında oyun içi menüden de alınabiliyor.
• Toplu sıfırlama: Settings → System → Maintenance altında bütün kütüphanenin Hardware ve Advanced ayarları ya da Original Display Mode ayarları tek seferde sıfırlanabiliyor.
• Oyun içi sıfırlama: Hardware ve Advanced seçenekleri oyun içi menüden de sıfırlanabiliyor.
• Virtual Accessory: Kablosuz ya da USB kol kullanıldığında etkin veya varsayılan sanal aksesuar Hardware → Virtual Accessory altında görünüyor.
• VRU ve VRS: Kütüphane, ses tanıma ünitesinin (Voice Recognition Unit) Amerika sürümü VRU ile Japonya sürümü VRS'yi birbirinden ayırıyor.
• Arşiv: Güncelleme bittikten sonra güncelleme dosyaları SD kartta /System/Archived klasörüne taşınıyor.
• Düzeltmeler: Bazı menü anahtarlarında joystick ve D-pad hassasiyeti düzeltilmiş. Kütüphanede Masters '98: Harukanaru Augusta varken alfabetik dizinin şaşması giderilmiş. Gallery'deki ODM değişikliklerinin bazen oyun içi ODM ayarlarını da değiştirmesinin önüne geçilmiş.

Masters '98 maddesini okuyunca gülümsememek elde değil. Tek bir Japon golf oyunu bütün kütüphanenin alfabesini bozuyormuş. Teşhis: oyun adındaki bir karakterin sıralamayı şaşırtması, büyük ihtimalle. Bunu Analogue açıklamamış, o yüzden kesin konuşmayayım. Ama böyle bir hatanın bulunup düzeltilmiş olması, birilerinin raftaki tuhaf kartuşlarla gerçekten uğraştığını gösteriyor.

Analogue ayrıca bir uyarı yapmış: güncellemenin son aşaması uzun sürebilir ve cihaz kendiliğinden yeniden başlayabilir. Yani o aşamada fişe dokunmayın.

Bu yamanın asıl derdi ne?

Listeye toptan bakınca 1.5.1'in bir özellik sürümü olmadığı görülüyor. Bu bir düzen sürümü. 1.5.0 ölçeklemeyi getirmiş, ayar sayısını artırmıştı. 1.5.1 ise o ayarların arasında kaybolan kullanıcıya üç kapı açıyor: oyun içinden değiştirme, toplu sıfırlama ve yeniden ayarlanmış varsayılanlar. Konsol çıktığında eleştirmenler tasarımı, uyumluluğu ve görüntü seçeneklerini övmüş, sistem tarafındaki özellikleri ise ince bulmuşlardı. IGN 8, Wired 9, Time Extension 9 vermişti. Bu yama tam o ince bulunan yere dokunuyor. Bence doğru yere.

Bilinmeyen kartuşların bilgisini düzenleme özelliği de ayrıca hoşuma gitti, çünkü bu kendin yapçıların işine yarar. Homebrew yazan ya da yerli yersiz kartuş toplayan biri, kütüphanesinde "Unknown" diye duran satırlarla yaşamak zorunda kalmıyor artık. Güncelleme dosyalarının silinmeyip /System/Archived'a taşınması da aynı ruhta: dosya kendi kartınızda, kendi elinizde kalıyor.

Peki her şey güllük gülistanlık mı? Hayır.

Sahiplerin anlattıkları

Time Extension'ın haberinin altına yorum yazan bazı sahipler, güncellemeden sonra açılışta siyah ekranla karşılaştıklarını söylüyor. Biri 1.5.0'a geri dönmenin, Analogue destek ekibinin yardımıyla bile, sorunu her seferinde çözmediğini anlatıyor. Reddit'e gönderme yapan başkaları ise HDMI kablosunu çıkarıp yeniden takmanın işe yaradığını yazıyor. Bunlar doğrulanmış şeyler değil, birkaç kişinin anlattıkları. Analogue bu yazı yazılırken 1.5.1 için bir sorun kabul etmemişti ve arkasından gelen bir düzeltme yamasına da rastlamadık.

Bunu yine de hafife almıyorum, çünkü cihazın HDMI ile geçmişi temiz değil. Çıkıştaki HDMI sorunları 1.2.0 sürümüyle giderilmişti. Bazı EverDrive X5/X7 flash kartları da başlangıçta uyumsuzdu. Yani kutu ile televizyon arasındaki el sıkışma bu cihazın hassas noktası.

Size tavsiyem

Güncellemeyi yapacaksanız sırayla şunları yapın:

• Yedek: Önce SD kartın tamamının bir kopyasını bilgisayarınıza alın. Durum kayıtlarınız ve ayarlarınız orada. Yedeği olmayan karta güncelleme yüklemeyin.
• Doğrulama: İndirdiğiniz dosyanın MD5 değerini yukarıdakiyle karşılaştırın. 22,3 MB'lık bir dosyada bunu yapmak bir dakika sürmez.
• Sabır: Son aşamada cihaz uzun süre bekleyebilir ya da yeniden açılabilir. Gücü kesmeyin.
• Siyah ekran: Başınıza gelirse, panikle eski sürüme dönmeden önce HDMI kablosunu çıkarıp yeniden takmayı deneyin. Sahiplerin anlattığına göre en ucuz ve kısa çözüm bu. Olmazsa doğrudan Analogue desteğine yazın.

Hiç acelesi olmayan, 1.5.0'dan memnun bir okursanız, birkaç hafta bekleyip siyah ekran haberlerinin yatışıp yatışmadığına bakmak da makul bir yol. Ama overclock'u sık değiştiren, durum kaydını çok kullanan ya da kütüphanesinde homebrew kartuşları biriktiren biriyseniz, bu yama günlük kullanımınızı epey rahatlatacak. Tercih sizin.

Evet, 1.5.1'in anlatacakları bu kadar. Gelecek sayıda buluşmak üzere, hoşça kalın...